قدرت ذهنی چیست؟

مسئله این نیست که افراد از نظر ذهنی، قوی یا ضعیف هستند، زیرا همه‌ی ما از مقداری قدرت ذهنی برخورداریم. با وجود این، همیشه امکان پیشرفت و بهبود مهیاست. توسعه‌ی قدرت ذهنی یعنی ارتقای توانایی مهار احساسات و مدیریت افکار و رفتار به روش مثبت، به‌رغم وجود شرایط نامساعد.

درست همان‌طور که برخی افراد ساده‌تر از بقیه قدرت فیزیکی خود را توسعه می‌دهند، قدرت ذهنی هم برای برخی افراد طبیعی‌تر به دست می‌آید. در این میان، چند عامل، نقش تعیین‌کننده‌ای در توسعه‌ی قدرت ذهنی‌تان دارد که عبارت است از:

– ژنتیک: ژن‌ها در مشکلات ذهنی مثل اختلال خلق‌وخو نقش دارند.
– شخصیت: ویژگی‌های شخصیتی برخی افراد، به آن‌ها کمک می‌کند به صورت طبیعی، واقع‌گرایانه‌تر فکر کنند و رفتار مثبت‌تری داشته باشند.
– تجربه: تجربه‌های زندگی‌تان بر چگونگی تفکر شما درباره خودتان، دیگران و کل جهان تأثیر می‌گذارد.

البته به‌طور مشخص، برخی از این عوامل را نمی‌توانید تغییر دهید. نمی‌توانید خاطرات بد و تلخ کودکی خود را پاک کنید. اگر از نظر ژنتیکی مبتلا به اختلال بیش‌فعالی باشید، باز هم نمی‌توانید کاری کنید؛ اما این بدان معنا نیست که نتوانید قدرت ذهنی‌تان را نیز افزایش دهید. با گذاشتن زمان و انرژی و انجام تمرین‌های بهبود فردی این کتاب، هر کسی می‌تواند قدرت ذهنی‌اش را افزایش دهد.

اصول قدرت ذهنی

اینک مردی را تصور کنید که نسبت به موقعیت‌های اجتماعی‌اش اضطراب دارد و برای کاهش اضطراب، از گفتگو با همکارانش پرهیز می‌کند. هرچه کمتر با همکارانش صحبت می‌کند، همکارانش هم کمتر با او گفتگو می‌کنند. وقتی در راهرو از کنار افراد می‌گذرد و وارد اتاق استراحت می‌شود، بدون اینکه کسی با او صحبت کند، فکر می‌کند: حتماً از نظر اجتماعی زشت هستم. بدین ترتیب، هرچه بیشتر به این فکر می‌کند که چقدر زشت است، اضطراب بیشتری برای شروع گفتگو احساس می‌کند. با افزایش اضطراب، اشتیاق او به دوری از همکارانش هم بیشتر شده و نتیجه‌ی آن چرخه‌ای است که دایمی می‌شود.
برای درک قدرت ذهنی، باید یاد بگیرید افکار، رفتارها و احساساتتان چگونه در هم تنیده‌اند و اغلب در کنار هم مارپیچ خطرناکی می‌سازند؛ درست همچون مثال قبل. به همین دلیل، توسعه‌ی قدرت ذهنی نیازمند یک راهکار سه شاخه است:
۱. افکار: شناسایی افکار غیرمنطقی و جایگزینی آن‌ها با افکار واقعی.
۲. رفتارها: رفتار مثبت به‌رغم شرایط منفی.
۳. احساسات: احساساتتان را مهار کنید تا احساساتتان، شما را مهار نکنند.
ما همیشه این جمله را می‌شنویم: «مثبت فکر کن.» اما هنگام کمک به شما برای دستیابی به ظرفیت کامل وجودی‌تان، خوش‌بینی به تنهایی کافی نیست.

رفتار را بر اساس احساسات متعادل و تفکر منطقی انتخاب کنید

من از مارها می‌ترسم؛ اما می‌دانم که ترسم کاملاً غیرمنطقی است. من در شهر مِین زندگی می‌کنم. در طبیعت مِین، یک مار سمی هم نداریم. حتی به ندرت ماری به چشم می‌خورد؛ اما وقتی یکی از آن‌ها را می‌بینم، قلبم به دهانم می‌آید و با سرعت هرچه تمام فرار می‌کنم. معمولاً، پیش از فرار، افکار منطقی‌ام به من یادآوری می‌کند هیچ دلیلی برای ترس وجود ندارد. وقتی تفکر منطقی‌ام بر من چیره می‌شود، می‌توانم کنار مارها قدم بزنم. با وجود این، هنوز هم نمی‌خواهم آن‌ها را در دست بگیرم یا به‌عنوان حیوان خانگی نگهشان دارم؛ اما می‌توانم از کنارشان بگذرم بدون اینکه اجازه بدهم ترس غیرمنطقی روزم را خراب کند.

ما بهترین تصمیم‌ها را زمانی می‌گیریم که احساساتمان را با تفکر منطقی مهار کنیم. وقتی واقعاً خشمگین هستید، یک لحظه صبر کرده و به این مسئله فکر کنید که چه رفتاری را در پیش گرفته‌اید. احتمالاً چیزی گفته و کارهایی کرده باشید که بعداً پشیمان شوید، چون بر اساس احساسات عمل کرده‌اید نه منطق. اما تصمیم‌گیری صرفاً بر اساس تفکر منطقی هم باعث تصمیم‌های خوب نمی‌شود. ما انسانیم نه ربات. در نتیجه برای مهار جسممان، قلب و ذهنمان باید با هم کار کنند.

بسیاری از مراجعینم به توانایی خود در مهار افکار، احساسات و رفتارشان شک دارند. آن‌ها می‌گویند: «نمی‌توانم برای احساساتم کاری انجام بدهم»، «نمی‌توانم از افکار منفی ذهنم رها شوم» و «انگیزه ندارم کار مد نظرم را به پایان برسانم»؛ اما با افزایش قدرت ذهنی، تمامی این کارها شدنی است.

واقعیاتی درباره‌ی قدرت ذهنی

اطلاعات و تصورات غلط زیادی درباره‌ی قدرت ذهنی وجود دارد. اینک به برخی واقعیات در این باره اشاره می‌شود:

– داشتن ذهن قوی، ارتباطی به انجام کارهای سخت ندارد. وقتی از نظر ذهنی قوی هستید، لازم نیست مانند یک ربات، پرکار شوید یا ظاهر سخت‌گیرانه‌ای داشته باشید. برعکس، باید مطابق ارزش‌هایتان عمل کنید.
– قدرت ذهنی، شما را مجبور نمی‌کند که احساساتتان را نادیده بگیرید. افزایش قدرت ذهنی ارتباطی به سرکوب کردن احساساتتان ندارد، بلکه موجب می‌شود به آگاهی وافری نسبت به احساسات خود دست یابید. در این میان، مهم‌ترین نکته درک تأثیر احساسات بر افکار و رفتارتان است.
– لازم نیست با بدنتان مثل یک ماشین رفتار کنید تا از نظر ذهنی قوی باشید. قدرت ذهنی ارتباطی به این موضوع ندارد که بیشتر از شرایط و توانایی‌های جسمی خود به بدنتان فشار بیاورید تا ثابت کنید می‌توانید درد را نادیده بگیرید. در عوض، به این موضوع می‌پردازد که افکار و احساساتتان را آن‌قدر خوب درک کنید که بدانید چه موقع مخالف آن‌ها رفتار کنید و چه موقع به آن‌ها گوش فرا دهید.
– قدرت ذهنی بدین معنا نیست که کاملاً متکی‌به‌نفس باشید. قدرت ذهنی ارتباطی به این موضوع ندارد که اعلام کنید به کمک هیچ‌کس یا هیچ قدرت برتری نیاز ندارید. درخواست کمک، تأیید این‌که پاسخ همه‌چیز را نمی‌دانید و می‌توانید از یک قدرت برتر نیرو بگیرید، نشانه‌ی اشتیاق به قوی‌تر شدن است.
– قدرت ذهنی ارتباطی به تفکر مثبت ندارد. جالب است بدانیم که داشتن افکار بیش‌از‌حد مثبت، به‌اندازه‌ی داشتن افکار بیش‌از‌حد منفی مخرب است. قدرت ذهنی یعنی برخورداری از تفکر واقع‌گرایانه و منطقی.
– توسعه‌ی قدرت ذهنی ارتباطی با شاد بودن ندارد. قدرت ذهنی به شما کمک می‌کند خودبه‌خود از زندگی‌تان راضی‌تر باشید؛ نه این‌که هر روز صبح از خواب برخیزید و به‌زور احساس شادی کنید. برعکس

قدرت ذهنی آخرین مرحله‌ی علم روان‌شناسی نیست. درست همان‌گونه که دنیای تناسب اندام پر از رژیم‌های زودگذر است، دنیای روان‌شناسی هم اغلب پر از ایده‌های زودگذر درباره‌ی بهبود وضعیت زندگی است. قدرت ذهنی یک روند نیست. از این‌رو، دانش روان‌شناسی از دهه‌ی ۱۹۶۰ تاکنون به افراد کمک کرده تا بیاموزند چگونه افکار، احساسات و رفتارهایشان را تغییر دهند.
– قدرت ذهنی مترادف با سلامت ذهنی نیست. با اینکه صنعت سلامت اغلب درباره‌ی سلامت ذهنی افراد جامعه صحبت می‌کند، مقوله‌ی قدرت ذهنی با آن متفاوت است. درست همان‌گونه که افراد با وجود مشکلات سلامت فیزیکی مثل دیابت می‌توانند از نظر جسمی قوی باشند، حتی اگر به افسردگی، اضطراب یا دیگر مشکلات جسمی دچار باشید، می‌توانید از نظر ذهنی قوی باشید. داشتن بیماری ذهنی بدین معنا نیست که عادت‌های بدی دارید، بلکه بدین معناست که هنوز می‌توانید در زندگی‌تان عادت‌های سالم ایجاد کنید. شاید به کار، تمرکز و تلاش بیشتری نیاز داشته باشید؛ اما باید بدانید که دستیابی به این مسئله امکان‌پذیر است.

مزایای قدرت ذهنی:

وقتی زندگی خوب پیش می‌رود، اغلب به سادگی می‌توان احساس قدرت ذهنی کرد؛ اما وقتی مشکلاتی همچون از دست دادن شغل، بلای طبیعی و بیماری یا مرگ یک عزیز به وجود می‌آید، گاهی تحمل سختی‌ها اجتناب‌ناپذیر می‌شود. وقتی از نظر ذهنی قوی هستید، برای تعامل با چالش‌های زندگی به آمادگی بیشتری دست می‌یابید.

مزایای افزایش قدرت ذهنی عبارت است از: